Madera wycieczki – przewodnik po wyspie wiecznej wiosny
Madera to miejsce, w którym w jednym kieliszku spotykają się wulkaniczna wyspa na Atlantyku, winnice na tarasach i butelka wina z kilkusetletnią historią. Jeśli zastanawiasz się, skąd bierze się charakter Madery – tego bursztynowego, utlenionego trunku o orzechowym posmaku – odpowiedź znajdziesz właśnie tu, na portugalskiej wyspie, gdzie przez cały rok kwitną strelicje, a górskie szlaki prowadzą obok lewad nawadniających plantacje winorośli. W tym przewodniku pokażę Ci Maderę podwójnie: jako destynację podróżniczą i jako wino, które z niej pochodzi. Dowiesz się, co warto zobaczyć na wyspie, jak smakują poszczególne style Madery i do czego je podać.
W skrócie
Madera to portugalska wyspa wulkaniczna, nazywana „wyspą wiecznej wiosny” – łagodny klimat utrzymuje się tu cały rok. Wino Madera to wino wzmacniane (fortyfikowane) w czterech klasycznych stylach: od wytrawnego Sercial po słodki Malmsey. Na wyspie znajdziesz około 3 000 km lewad (kanałów irygacyjnych), winnice na tarasach oraz historyczne piwnice producentów otwarte dla zwiedzających.
Madera – wyspa i klimat
Madera to największa wyspa archipelagu o tej samej nazwie, położona około 1 000 km na południowy zachód od Lizbony. To jeden z najwyższych wulkanów nad powierzchnią oceanu – strome zbocza wyrastają prosto z Atlantyku, tworząc krajobraz nie do pomylenia z żadnym innym w Europie. Nazwa „Madera” oznacza po portugalsku „drewno” – wspomnienie lasów, które pokrywały wyspę w momencie jej odkrycia w 1419 roku. Dziś w ich miejsce rosną plantacje bananów, winorośli i trzciny cukrowej, ale w głębi wyspy wciąż trwają wpisane na listę UNESCO lasy wawrzynowe – relikt roślinności wypartej z Europy przez epokę lodowcową. Klimat Madery jest wyjątkowo łagodny: temperatury rzadko spadają poniżej 15 stopni zimą i rzadko przekraczają 25 stopni latem. To dzięki niemu wyspa nosi przydomek „wiecznej wiosny” – kwiaty kwitną tu bez przerwy, w tym słynne strelicje królewskie, jeden z symboli Madery.
Co warto zobaczyć
Funchal – stolica wyspy
Stolicą Madery jest Funchal (ok. 100 tys. mieszkańców). W mieście warto pospacerować po starówce Zona Velha z tradycyjnymi azulejos (portugalskimi płytkami), zobaczyć katedrę Sé w stylu manuelińskim (późnogotyckim) i wjechać kolejką linową Teleferico do willowej dzielnicy Monte. Warto też zajrzeć na barwny Mercado dos Lavadores i do muzeum CR7 poświęconego Cristiano Ronaldo.
Dolina Zakonnic i szczyty
Wysoko w górach leży Curral das Freiras – Dolina Zakonnic, kryjówka sióstr z klasztoru Santa Clara, które w XVI wieku uciekały tu przed francuskimi piratami. Najlepiej podziwiać ją z punktu widokowego Eira do Serrado (1 095 m n.p.m.). Madera to raj dla piechurów. Trzy najciekawsze cele to Pico Ruivo (1 862 m n.p.m., najwyższy szczyt, dostępny szlakiem z Achada do Teixeira w ok. 2,5 godziny), Pico do Arieiro (1 818 m n.p.m., dostępny samochodem, ze słynną granią do Pico Ruivo) oraz Płaskowyż Paul da Serra (1 400-1 500 m n.p.m.) – surowy krajobraz wulkaniczny, świetne miejsce do obserwacji Drogi Mlecznej.
Lewady – żyły Madery
Lewady to system kanałów irygacyjnych o długości około 3 000 km, zbudowany w XVI wieku, by dostarczać wodę z gór do plantacji trzciny cukrowej, bananów i winorośli. Dziś wzdłuż lewad biegną szlaki piesze, wiodące przez lasy wawrzynowe, obok wodospadów i naturalnych basenów skalnych. Najciekawsze trasy to Levada do 25 Fontes (PR 6) z 25 źródłami, Levada do Caldeirao Verde (PR 9) z tunelami i wodospadami oraz łatwy Vereda dos Balcões z widokami na szczyty. Za szlaki PR pobierana jest opłata 3 euro; warto zabrać latarkę.
Wybrzeże i plaże
Najsłynniejsza plaża Madery to Praia do Seixal na północy – 200-metrowe klify opadają tu do oceanu. Na południowym zachodzie czeka Calheta z jasnym piaskiem przywiezionym z Sahary i tradycyjnym młynem cukrowym, w którym spróbować można lokalnego rumu. Na wschodnim krańcu Madery rozciąga się surowy, skalisty Ponta de São Lourenço, a na północy warto zobaczyć Porto Moniz z naturalnymi basenami lawowymi.
Madera w kieliszku – cztery style
Wino Madera to wino wzmacniane (fortyfikowane) – do fermentującego moszczu dodaje się spirytus winny, co podnosi zawartość alkoholu (17-22%) i nadaje trunkowi wyjątkową trwałość. Charakterystyczną cechą Madery jest celowe utlenianie i podgrzewanie wina w kadziach (proces zwany estufagem), dzięki któremu zyskuje ono bursztynową barwę i bogaty, orzechowo-karmelowy smak. W zależności od szczepu i stopnia dosłodzenia wyróżnia się cztery klasyczne style: Madera jest wyjątkowo trwała – otwarta butelka może stać w lodówce kilka miesięcy bez utraty jakości, bo sam proces produkcji zabezpiecza wino przed zepsuciem.
Gdzie spróbować Madery
Na Maderze działa kilka historycznych producentów, których piwnice można zwiedzać: Blandy’s Wine Lodge w Funchal z muzeum i degustacjami, rodzinna firma Pereira d’Oliveira działająca od XVIII wieku oraz Henriques & Henriques z tradycjami sięgającymi 1850 roku. W Polsce Madera jest dostępna w dobrych sklepach z winami. Ceny butelek zaczynają się od około 60-80 zł za podstawowe style i sięgają kilkuset złotych za roczniki Frasqueira (maderę vintage, dojrzewającą w drewnie co najmniej 20 lat).
Kiedy jechać
Madera to kierunek całoroczny, ale najlepsze warunki do wędrówek panują wiosną (kwitną wtedy lasy wawrzynowe) i jesienią (mniejsze tłumy, łagodne temperatury). Większość turystów wypożycza samochód – wyspa jest dobrze oznakowana, a drogi, choć kręte, są w świetnym stanie. Alternatywą jest sieć autobusów lub wycieczki z lokalnymi przewodnikami.
Podsumowanie
Madera to rzadki przypadek, gdy destynacja podróżnicza i wino są ze sobą tak ściśle splecione. Klimat, który pozwala winorośli rosnąć na wulkanicznych tarasach, stworzył też warunki dla strelicji, lasów wawrzynowych i szlaków, które wabią podróżników. Jeśli szukasz kierunku, który łączy aktywny wypoczynek z kulturą wina, Madera będzie strzałem w dziesiątkę. Wyspa pokazuje, że wino portugalskie to nie tylko Porto i Douro – to także atlantycka Madera, która od ponad pięciuset lat zachwyca smakoszy na świecie. Pij odpowiedzialnie. Treści przeznaczone dla osób pełnoletnich.
